Wonen bij de Toren in Nijkerk

In het hart van Nijkerk verrijst Wonen bij de Toren: een fraai project op een locatie waar historie letterlijk onder je voeten ligt. Van Wijnen bouwt hier aan een nieuw woonblok met een parkeergarage van circa 5.000 m², pal naast de iconische Grote Kerk. Een unieke plek in de binnenstad, recht tegenover de kerktoren, die in 2012 verkozen is tot mooiste toren van Nederland.

Wat maakt dit werk bijzonder?

We spreken uitvoerder Tom van den Berg. Hij werkt al sinds 2001 in de bouw, begon als werkvoorbereider en groeide door tot uitvoerder. "Op deze locatie stond vroeger een supermarkt en er zijn archeologische vondsten gedaan, waaronder resten van een Joods badhuis. Het uitzicht over de stad, met 's avonds verlichte toren als blikvanger, maakt dit project voor bewoners en bouwers bijzonder. Onder het plan komt een parkeergarage van ongeveer 5.000 m²; boven maaiveld ontstaat een stedelijk blok dat straks oogt alsof het altijd bij het centrum heeft gehoord."

Onder het maaiveld ligt een wereld van keuzes, constructies en details die je boven de grond niet ziet. Daarvoor werkt Tom intensief samen met Erwin Ram, technisch adviseur buitendienst van Hakron. "Het zijn vaak de kleine onderdelen die het verschil maken in tempo, maakbaarheid en waterdichtheid," zegt Erwin.

Woningen met gevelvariatie

"Naast appartementen komen er vijf grondgebonden woningen op de kelder te staan en nog eens tien woningen ernaast. Bovenop en ertussen worden vier lagen appartementen gerealiseerd. Aan de rechterzijde (Holkerstraat) krijgt het plan veel gevelvariatie; iedere woning een andere kleur steen. Om de hoek komt nog een slagerswinkel. Ook in de gevelafwerking zit techniek. Geveldragers worden in diverse kleuren uitgevoerd en geleverd door Hakron Gevelverankering, zodat het straatbeeld straks klopt tot in de details.

Enkelzijdige bekisting en vloerankers

Rondom de ondergrondse parkeergarage is gekozen voor CSM-wanden (Cutter Soil Mix). Tom vertelt: "In plaats van stalen damwanden in te trillen, wat niet wenselijk is in een historische binnenstad, wordt de grond vermengd met grout. Dat maakt het sterk genoeg om de grond te keren, maar de wand is niet constructief. In de praktijk werkt de CSM-wand als een soort verloren bekisting: de grond houdt de bouwkuip op zijn plek, terwijl aan de binnenzijde de kelderwand met enkelzijdige bekisting wordt gemaakt."

Enkelzijdige bekisting is meteen de kern van meerdere detailkeuzes. Je krijgt hoge betondruk bij de stort en trillingen bij het verdichten, terwijl je geen ankers van buitenaf kunt plaatsen. Daarom zijn vloerankers van Hakron toegepast om de sluitkist te verankeren.

Door de CSM-wand bleek er geen ruimte om dubbele vloerankers van buitenaf in de wapening te steken. In de uitvoering zijn die ankers daarom aangepast. Dat kan niet zomaar; Erwin Ram heeft met engineers van Hakron overleg gehad en laten doorrekenen of de opgegeven krachten nog klopten. Pas na rekenkundige onderbouwing werd het akkoord gegeven. Erwin noemt ontzorgen: niet alleen een oplossing aanbieden, maar ook de onderbouwing regelen.

Het bouwteam leerde ook van de eerste fase: bij een volgende stort werd eerst de onderwapening gelegd, daarna direct de vloerankers geplaatst en pas vervolgens de bovenwapening. "Dat klinkt heel simpel", zegt Tom, "maar normaal steek je ze van buiten. Alleen: buiten hebben we geen ruimte, je staat meteen tegen de CSM-wand."

Comax stekkenbakken type KH

Het console detail in de kelderwanden komt veel voor op dit werk, waarbij de Comax stekkenbak KH de oplossing was. "Je kunt de nok niet in één keer uitkisten; je stort eerst een deel, ontkist, en moet dan alsnog zorgen dat het constructief één geheel blijft met het volgende stortdeel. Precies daar helpt de Comax KH-stekkenbak waarbij men later de beugels kan uitbuigen. Deze vormt de constructieve verbinding van de buitenwanden met de console waarop later het metselwerk komt.

Volgens detail waren het twee enkele stekken. Maar die KH-bak is veel sneller te plaatsen. Na berekening en goedkeuring van de constructeur hebben we dit type toegepast." Die keuze is illustratief voor de aanpak op dit project: niet alleen kijken naar wat op papier kan, maar vooral naar wat op de bouwplaats snel, veilig en eenvoudig is. Tom benadrukt dat hij alles kan bestellen, maar dat het praktische deel telt: "Ik ben niet degene die verwerkt. Daar haal ik altijd de mannen bij die het moeten maken." Ruben Limbeek van Vollenbroek Betonbouw speelt daarin een belangrijke rol. Over de KH-bak: "Die hangt hij er in één keer in. Is het in één keer klaar. Met losse stekken is het twee keer zoveel werk."

De stort is heilig

Op dit werk is het storten van beton een zorgvuldig geplande ketenactiviteit. De buitenwanden van de kelder zijn verdeeld in circa 13 tot 14 stortdelen. Per stortdeel wordt ongeveer 20 tot 25 meter gerealiseerd, met aandacht voor continuïteit.

Tom van den Berg: "Je kan niet twee weken wachten. Dan loopt de planning in de war en iedereen loopt vast in z'n eigen planning. De betonvlechter moet kunnen doorwerken, keuringen moeten plaatsvinden en opvolgende werkzaamheden moeten doorgaan volgens planning. Als een stort wordt uitgesteld, loopt de hele planning vast: van kalkzandsteenbestellingen tot vervolgmontages."

Met weinig ruimte is logistiek dagelijks puzzelen. Tom probeert just-in-time te leveren, zonder te veel voorraad op de bouw. Hakron ondersteunt dat met een eigen meeneemheftruck. Zeker straks bij de geveldragers van Hakron Gevelverankering gaat levering in fases.

Waterdicht bouwen

De ondergrondse parkeergarage moet uiteraard constructief én waterdicht worden gerealiseerd. Tom: "In de stortnaden is daarom Stremstaal 1060 CEMFLEX toegepast, wat zorgt voor een waterdichte overgang tussen stortdelen conform de Eurocode-eisen "ruw". Als extra zekerheid is bij de vloer-wandaansluiting Kimblik Easyproof Plus toegepast. Ik ben daar uitgesproken over: liever preventief extra zekerheid dan achteraf repareren. Heel theoretisch zou je zeggen dat Kimblik niet hoeft. Maar als we tóch een lekkage hebben, ben je veel duurder uit. Dan bouw ik liever extra zekerheid in. Je wil natuurlijk wel dat je kelder waterdicht is."

Erwin Ram vult aan: "Kimblik Easyproof Plus is ook heel praktisch: het komt als complete set van zes meter inclusief montagebeugels. Je neemt alles compleet mee in de doos naar je werkplek. Je hoeft dus niet terug te lopen omdat je iets vergeten zou zijn, wat met losse onderdelen kan voorkomen."

Een tweede belangrijk onderdeel is de krimpstrook in de keldervloer. Bij grote vloervelden kan de constructeur tussen deel één en deel twee bewust een ruimte open laten, zodat twee vloerdelen eerst kunnen krimpen en werken. Na ongeveer 28 dagen wordt die strook pas volgestort, zodat je later geen ongewenste krimp in de keldervloer krijgt.

Er is gekozen voor Polyfleece SX 1000, in combinatie met Stremstaal 1220 met zwelband, een dubbele waterkering. Polyfleece rolt men eenvoudig uit op de werkvloer, is niet dik en hecht zich aan het beton en heeft een zwellende coating aan de buitenzijde. De Stremstaal 1220 komt op maat aan en plaatst men tussen de wapening.

Erwin Ram: "Krimpstroken (bij éénmalige vervorming) komen steeds vaker voor in keldervloeren i.p.v. een dilatatie (bij blijvende vervorming). Voor beide systemen biedt Hakron oplossingen. Tom vult aan: "Ook bij enkele binnenwanden speelt de waterdichtheid een rol. De Modula-betonconus met UFO-waterkering is toegepast bij de wanden van de sprinklerinstallatie. Dat is wel prettig als die waterdicht is."

Valbeveiliging hergebruiken: duurzaam en handig

Veilig werken is uiteraard ook een prioriteit op deze bouwplaats. Voor het afdekken van de stekken worden de gele Universele valbeveiligers van Hakron toegepast. Deze Universele valbeveiliging wordt vaak hergebruikt. Tom vroeg in de uitvoerders-appgroep wie er nog stets over had op andere werken. Zo wordt dezelfde valbeveiliging meerdere keren ingezet: praktisch én duurzaam.

Voortraject en engineering

In een vroeg stadium werden gezamenlijke sessies gepland met uitvoering, werkvoorbereiding, projectleiding en Hakron. Die aanpak maakte het mogelijk om al maanden vóór de bouw de juiste lijnen uit te zetten en samen te bepalen welke oplossingen optimaal waren het voor het project.

In deze overleggen lag de focus niet alleen op producten, maar vooral op het maken van bewuste keuzes: waterdichtheid, maakbaarheid en de details die op de bouwplaats het beste werken. Steeds met één centraal uitgangspunt: het werk uitvoerbaar houden voor het team dat het uiteindelijk moet maken.

Tom vat de keuze voor Hakron nuchter samen: "Ik vind het een fijne partij. Ik haal alle betonbenodigdheden bij Hakron. Je weet wat je aan elkaar hebt en ik word altijd goed geholpen. Communicatie is daarbij doorslaggevend. In het begin mail je wat heen en weer, maar op een gegeven moment moet je elkaar even in de ogen kijken. Die communicatie is er vanaf dag één. Korte lijnen, duidelijk communiceren en elkaar helpen bij calamiteiten: dat is belangrijk voor de voortgang op het werk."

Samen bouwen

Wonen bij de Toren wordt straks een levendig stukje binnenstad: wonen pal in het centrum, parkeren uit het zicht en een gevelbeeld dat past bij de historische omgeving. Onder de grond schuilt de echte complexiteit: trillingsarm bouwen met CSM-wanden, enkelzijdige bekisting, een 'heilige' stortplanning en een waterdichtheidsconcept met dubbele zekerheid. Door engineering uitvoering en logistiek strak te verbinden, komt het project stap voor stap samen.

Dit project laat zien hoe moderne bouwtechniek, waterdichte detailuitvoering, logistieke sturing en samenwerking samenkomen in een binnenstedelijke ontwikkeling waarin kwaliteit en procesbeheersing centraal staan.